O‘xshash hadlar
O‘xshash hadlar — o‘zgaruvchilari va ularning darajalari bir xil bo‘lgan hadlar.
ax + bx = (a + b)x
Ularni qo‘shishda koeffitsiyentlar qo‘shiladi, harfiy qism esa saqlanadi. Ko‘paytuvchilar tartibi muhim emas: 2xy va 5yx o‘xshash. Bu usul hisoblash yoki tenglama yechishdan oldin ko‘phadni ixchamlaydi.
Birlashtirishdan oldin qavslarni oching va birhadlarni standart ko‘rinishga keltiring.
Yechimli misollar
1-misol. 4x + 7 − x + 2 = (4 − 1)x + (7 + 2) = 3x + 9. Ammo 4x va 4x² ni bitta o‘xshash hadga birlashtirib bo‘lmaydi.
2-misol. 5ab − 2ba + 3a ifodada ba = ab ekanini hisobga olamiz. (5 − 2)ab + 3a = 3ab + 3a hosil bo‘ladi. Qolgan ikki hadni o‘xshash hadlar kabi qo‘shib bo‘lmaydi.
3-misol. Avval qavslarni ochamiz. . x oldidagi koeffitsiyentlar 6 − 1 = 5, ozod hadlar −8 − 5 = −13. x = 3 da dastlabki ifoda ham, natija ham 2 ga teng.
4-misol. Bir necha harf va daraja. da bir xil harfiy qismlarni guruhlaymiz: . yx² = x²y deb ko‘paytuvchilar o‘rnini almashtirish mumkin. Ammo x²y va xy² o‘xshash emas: harflarning darajalari turlicha.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Koeffitsiyentlar bir xil bo‘lishi yetarli emas: 3x va 3y o‘xshash emas. O‘zgaruvchilar va ularning har bir darajasini tekshiring.
Yozilmagan koeffitsiyentni unutmang: x = 1x, −x = −1x. Shu sababli x − 4x = −3x; javob −4 yoki −3 emas.
Qo‘shimcha material: OpenStax.