Matematik atamalar lug‘ati
Matematik tushunchalar, formulalar va misollar — tushunarli izohlar bilan.
A
- Algebraik ifoda
- Algebraik ifoda — sonlar, o‘zgaruvchilar va matematik amallardan tuzilgan yozuv.
- Aylana
- Aylana — tekislikda berilgan markazdan bir xil masofada joylashgan nuqtalar to‘plami.
B
D
- Daraja
- Daraja — natural ko‘rsatkich holida bir xil ko‘paytuvchilar ko‘paytmasi.
- Diskriminant
- Diskriminant — a ≠ 0 bo‘lgan ax² + bx + c = 0 kvadrat tenglama uchun D = b² − 4ac ifodasi.
F
K
- Kasr
- Kasr — maxraji nolga teng bo‘lmagan ikki sonning bo‘linmasini ifodalovchi yozuv.
- Ko‘phad
- Ko‘phad — chekli sondagi birhadlar yig‘indisi.
- Kvadrat ildiz
- Kvadrat ildiz — nomanfiy a soni uchun kvadrati a ga teng bo‘lgan nomanfiy son.
- Kvadrat tenglama
- Kvadrat tenglama — ax² + bx + c = 0 ko‘rinishidagi tenglama, bunda a ≠ 0.
- Kvadratik funksiya
- Kvadratik funksiya — a ≠ 0 bo‘lganda y = ax² + bx + c ko‘rinishidagi, grafigi parabola bo‘lgan funksiya.
N
- Natural son
- Natural son — sanashda ishlatiladigan 1, 2, 3 va undan keyingi sonlardan biri.
- Nisbat
- Nisbat — bir miqdor ikkinchisidan necha marta katta yoki kichikligini ko‘rsatuvchi bo‘linma.
P
- Perimetr
- Perimetr — yassi shakl chegarasining uzunligi; ko‘pburchakda barcha tomonlar uzunliklari yig‘indisi.
- Pifagor teoremasi
- Pifagor teoremasi: to‘g‘ri burchakli uchburchakda gipotenuza kvadrati katetlar kvadratlari yig‘indisiga teng.
- Proporsiya
- Proporsiya — ikki nisbatning tengligi.
R
- Ratsional son
- Ratsional son — maxraji noldan farqli ikki butun sonning nisbati ko‘rinishida yoziladigan son.
S
- Son moduli
- Son moduli — sonlar o‘qida shu songa mos nuqtadan nolgacha bo‘lgan masofa.
T
- Tenglamalar sistemasi
- Tenglamalar sistemasi — bir xil o‘zgaruvchilar uchun bir vaqtda bajarilishi kerak bo‘lgan bir nechta tenglama.
- Tengsizlik
- Tengsizlik — ikki ifodani katta, kichik, katta yoki teng, kichik yoki teng munosabatlari orqali taqqoslash.
- To‘g‘ri burchakli uchburchak
- To‘g‘ri burchakli uchburchak — bitta burchagi 90° bo‘lgan uchburchak.
U
- Uchburchak
- Uchburchak — uchta tomon va uchta uchga ega ko‘pburchak.
V
- Viyet teoremasi
- Viyet teoremasi kvadrat tenglama ildizlarining yig‘indisi va ko‘paytmasini koeffitsiyentlar bilan bog‘laydi.
Y
- Yuza
- Yuza — shakl egallagan tekislik qismining o‘lchamini ifodalovchi kattalik.
O‘
- O‘nli kasr
- O‘nli kasr — maxraji 10, 100, 1000 va hokazo bo‘lgan kasrning vergul yordamida yozilishi.
- O‘xshash hadlar
- O‘xshash hadlar — o‘zgaruvchilari va ularning darajalari bir xil bo‘lgan hadlar.
Ch
- Chiziqli funksiya
- Chiziqli funksiya — grafigi to‘g‘ri chiziq bo‘lgan y = kx + b ko‘rinishidagi funksiya.
- Chiziqli tenglama
- Chiziqli tenglama — bir o‘zgaruvchili ax + b = 0 ko‘rinishidagi tenglama, bunda a ≠ 0.